Cụm danh từ có vai trò ngữ pháp quan trọng trong câu. So với danh từ, cụm danh từ mang ý nghĩa đầy đủ, rõ ràng và cấu tạo phức tạp hơn. Vậy cụm danh từ có những đặc điểm gì và cấu tạo ra sao? Bài viết sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin đó.

Cụm-danh-từ

I. LÝ THUYẾT VỀ CỤM DANH TỪ

1. Cụm danh từ và đặc điểm của cụm danh từ

Cụm danh từ là tổ hợp gồm danh từ và các từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.

Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ và cấu tạo phức tạp hơn danh từ nhưng nó hoạt động như một danh từ trong câu.

2. Mô hình của cụm danh từ

Cụm danh từ có mô hình như sau:

Phần trước

Phần trung tâm

Phần sau

t2

t1T1T2s1

s2

Tất cảnhữngemhọc sinhchăm ngoan

ấy

Trong cụm danh từ gồm:

+ Phụ ngữ ở phần trước: bổ sung cho danh từ các ý nghĩa về mặt số lượng

+ Phụ ngữ ở phần sau: nêu lên đặc điểm của sự vật mà danh từ biểu thị hoặc xác định vị trí của sự vật ấy trong không gian hoặc thời gian.

II. Tìm hiểu vai trò của cụm danh từ trong văn bản

1. Xác định cụm danh từ trong đoạn văn

Câu 1. Các từ ngữ được in đậm trong câu sau bổ sung ý nghĩa cho nhưng từ nào?

Ngày xưa, có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở với nhau trong một túp lều nát trên bờ biển.

Trả lời:

Các từ in đậm trong câu  bổ sung ý nghĩa cho các từ sau:

Xưa: bổ sung cho từ "ngày".

hai, ông lão đánh cá: bổ sung cho từ"vợ chồng".

Một, nát trên bờ biển: bổ sung cho từ "túp lều".

Câu 2. So sánh các cách nói sau đây rồi rút ra nhận xét về nghĩa của cụm danh từ so với nghĩa của một danh từ:

cụm-danh-từ

-  túp lều / một túp lều

-  một túp lều / một túp lều nát

-  một túp lều nát / một túp lều nát trên bờ biển.

Trả lời:

Túp lều: danh từ chỉ sự vật.

Một túp lều: xác định được số lượng sự vật.

Một túp lều nát: xác định được tính chất, tình trạng của sự vật.

Một túp lều nát trên bờ biển: xác định được vị trí, tình trạng của sự vật.

Kết luận: Nghĩa của một cụm danh từ đầy đủ hơn nghĩa của một danh từ. Cụm danh từ có cấu tạo phức tạp hơn danh từ.

Câu 3. Tìm một cụm danh từ. Đặt câu với cụm danh từ ấy

Trả lời:

Cụm danh từ: hoa cúc, các bạn học sinh, những chú chim.

Đặt câu:

Hoa cúc vàng ươm trong nắng mai.

cụm-danh-từ

Các bạn học sinh đang nô đùa.

Những chú chim chao liệng trên bầu trời.

2. Xác định cấu tạo của cụm danh từ

Câu 1. Tìm cụm danh từ có trong câu sau:

Vua sai ban cho làng ấy ba thúng gạo nếp với ba con trâu đực, ra lệnh làm sao phải nuôi cho ba con trâu ấy đẻ thành chín con, hẹn năm sau phải đem nộp đủ, nếu không thì cả làng phải tội.

                                                                                                                                     (Em bé thông minh)

Trả lời:

Cụm danh từ trong câu: làng ấy, ba thúng gạo nếp, ba con trâu đực, ba con trâu ấy, chín con, năm sau, cả làng.

Câu 2. Liệt kê những từ ngữ phụ thuộc đứng trước và sau danh từ trong các cụm danh từ trên. Sắp xếp chúng thành loại.

Trả lời:

  • Các từ ngữ phụ thuộc đứng trước danh từ: cả, ba, chín
  • Các từ ngữ phụ thuộc đứng sau danh từ: ấy, nếp, đực, sau.

*  Sắp xếp chúng thành hai loại:

-   Phụ ngữ đứng trước có hai loại:

+ cả

+ ba, chín

-   Phụ ngữ đứng sau có hai loại:

+ nếp, đực, sau

+ ấy.

Điền vào mô hình cụm danh từ đã tìm được vào mô hình cụm danh từ

Phần trước

Phần trung tâmPhần sau
t2t1T1T2S1S2
Làngấy
BaThúngGạoNếp
BaContrâuĐực
Bacontrâuấy
ChínCon
nămsau
Cảlàng

III. Luyện tập về cụm danh từ

Bài tập 1: Tìm cụm danh từ trong các câu sau

a. Vua cha yêu thương Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.

(Sơn Tinh, Thủy Tinh)

b. Gia tài chỉ có một lưỡi búa cha để lại.

(Thạch Sanh)

c. Đại bàng nguyên là một con yêu tinh ở trên núi có nhiều phép lạ.

(Sơn Tinh, Thủy Tinh)

Trả lời:

Cụm danh từ:

a. Một người chồng thật xứng đáng.

b. Một lưỡi búa cha để lại

c. một con yêu tinh ở trên núi có nhiều phép lạ.

Bài tập 2: Điền các cụm danh từ tìm được ở bài tập 1 vào mô hình cụm danh từ.

Trả lời

Phần trướcPhần sauPhần trung tâm
t2t1T1T2S1S2
MộtNgườichồngThật xứng đáng
MộtLưỡi búachaĐể lại
MộtConYêu tinhở trên núi, có nhiều phép lạ

Bài tập 3: Tìm các phụ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống trong đoạn trích:

Khi kéo lưới lên, thấy nằng nặng, Lê Thận chắc mẩm được mẻ cá to. Nhưng khi thò tay vào bắt cá, chàng chỉ thấy có một thanh sắt. Chàng vứt luôn thanh sắt...xuống nước, rồi lại thả lưới ở một chỗ khác.

Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt...lại chui vào lưới mình. Chàng lại ném nó xuống sông. Lần thứ ba, vẫn thanh sắt...mắc vào lưới.

(Theo Sự tích Hồ Gươm)

Trả lời:

Các phụ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống: ấy/đó/lúc nãy.

Hi vọng bài viết sẽ cung cấp những thông tin kiến thức bổ ích về cụm danh từ, giúp các bạn học tốt hơn môn Văn học 6. Chúc các bạn học tốt.

Xem thêm: Danh từ